Sinemacılar Siz Trajedi Nedir Bilir Misiniz?


Nereden Gelir ?

Trajedi, yani tragedya, Yunanca “tragoidia” kelimesinden gelmektedir. Tragos ve oidie kelimelerinin birleşiminden oluşan bu sözcük “keçilerin türküsü” anlamında kullanılır. Şarap tanrısı olan Dionysos için düzenlenen şenliklerde koro Tanrı’ya bağlı köleleri temsil etmekteydi. Tanrı’nın çevresindeki köleler, doğanın yabancı güçlerini temsil eden keçi ayaklı satyrlerdi. Koro, satyrlere benzemek adına keçi  derileri (tragoi) giyerek oyun alanına çıkıyorlardı. Tragedya türü tragosların (keçilerin) şarkılarından doğdu.

Hangi Temalar Üzerine Gidilmiş?

Teknik olarak tragedyanın mitolojik bir şarkı söyleyen bir grubun koro performansından sonra korobaşı ve koro arasında gelişen diyalog yoluyla, korobaşının bağımsız oyuncu olması noktasına kadar geliştiği ve böylece ciddi dramanın doğmasıyla sonuçlandığı tahmin edilmekte.
İnsanlığın ilk hikayeleri olan efsaneler, tragedya türünün de konu kaynağıydı. Süslenerek anlatılan ve tekrar batağına düşmek üzere olan efsanelere dram sanatı yepyeni bir soluk getirdi. Yunan tragedyasında en çok üzerinde durulan tema “kibir” ve “gururlanma” günahları ile bunların kaçınılmaz cezalarıydı. Yunan tragedya yazarları, oyunlarında tekrar tekrar bu günah-ceza kavramları üzerinde dururlardı. Trajedi kahramanları genellikle günahlarından dolayı vicdan azabı çekmezlerdi.

Eski Yunan’da ilk ve en ünlü tragedya yazarlarından bazıları: Aiskhylos, Sophokles ve Euripides.

Nasıl İşleniyor?

Trajedi günümüzde yaşamın acıklı ve hüzünlü yönlerini ortaya koyan manzum tiyatro eserleri anlamıyla karşımıza çıkmakta. Konusunu seçkin kimselerin hayatından, tarihten ya da mitolojiden alır. Kahramanları tanrılar, tanrıçalar ve soylu kişilerdir. Erdeme ve ahlaka değer verilir. Korkunç ve çirkin olaylar seyircinin önünde gösterilmez. Kullanılan dil yüksek perdeden seslenir, basit ifadelere ve çirkin söyleyişlere asla yer verilmez.

Olay örgüsü genellikle yüceltilmiş bir kahramanın kötü durumdan iyi duruma düşmesidir.  Bu yönüyle seyircide korku ve acıma hissi uyandırmayı amaçlar.
Aristoteles’e göre tragedya seyircide güçlü duygusal tepkiye yol açan ciddi olaylar örüntüsünün şiirsel olarak yeniden sunumudur.

Türk dizilerinin elinde heder olmadan önce nerelere uğradı?

Tarihsel bağlamda trajedi ilk olarak Yunanistan’da ortaya çıkmış, daha sonra Roma’ya geçmiştir. Orta Çağ’da belli bir varlık ortaya koyamamış, ancak Rönesans ile büyük bir gelişme göstermiştir. Fakat, en başarılı örneklerine 17. yüzyılda kavuşmuştur. 17. Yüzyıla kadar manzum olarak kaleme alınan tragedya  bu yüzyıldan sonra modernleşmiş, nesir olarak da yazılmaya başlanmıştır. Önceleri konusunu ve karakterlerini hep yüksek tabakadan seçtiği halde, yine bu yüzyıldan sonra, konularını ve karakterlerini halk yaşayışından ve halkın içinden seçmeye başlamıştır. 20. yüzyılda ise yerini tamamıyla dramlara bırakmaya başlamıştır.

Nietzsche Ne Demişti?

Hans OLDE ‘nin eseri

Modern trajedi ile ilgilenen bir başka düşünür de Nietzsche’ydi. Nietzsche’ye göre “bireyselleşme”-öncesi çağların “ilkel birliğini” temsil eden Antik Yunan’da Prometheus’un tanrılara başkaldırarak bireyselleşme girişimi trajedinin başlangıç anıdır: İnsanın enerji, irade ve zekâ sahibi olabilmesi için birey olması gerekir ama birey olmak evrenin kurulu düzeninden/ilkel birliğinden kopmak anlamına geldiği için trajik ve yalnızlaştırıcı bir eylemdir. Trajedi bireysel kararlarımızla dünya arasındaki uzlaşmaz çelişkiyi sahiplendiğimiz ve olumladığımız sürece var olabilir. Bireysel ısdırabın kaçınılmaz olduğu reddedildiğinde trajedi ortadan kalkar. Nietzsche bu yüzden Antik Yunan’da trajedinin ölümünden Euripides ve Sokrates’i sorumlu tutar: Onlar tanrılarla dik başlı karakterleri uzlaştırmaya, ilkel birliği yeniden sağlamaya çalışmıştır. Nietzsche aynı nedenlerle Hristiyanlığın ilahi adalet kavramını da komik bulur ve Aydınlanma’nın bilimperestliğine karşı çıkar. Nietzsche’ninkisi bilim karşıtlığı veya bir tür irrasyonalizm olmaktan çok bireyin radikal bir savunusudur. Bu yönüyle sonraları ortaya çıkacak ve bireyin özgür iradesini temel alacak olan varoluşçuluk (egzistanyalizm) akımı ile benzerlik gösterir.


Arkadaşlarınla paylaş

4
4 puan

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçiniz
Kişilik Testi
Bir seri soru sonrası kişilikle alakalı bir sonuç çıkart
Soru Cevap
Doğru ve yanlış cevaplar ile bir konu hakkında bilgi birikimini test et
Anket
Oylar ile bir tercihin seçilmesini sağla
Yazı
Görseller ve videolar ile süslenmiş yazılarınız için
Liste
İçeriğinizi listeleyerek sunun
Açık Liste
Oylanması için bir anket oluşturun
Puanlı Liste
Puanlanarak en iyi içeriğin seçilebildiği liste