Majidi’nin Dünyasında Aşkın Tasviri “BARAN”


"Gerçek sevgi ve latif bir aşk, ilahi rahmetten bizlere hediye edilmiş birer nimettir." Majid Majidi 2001 yapımı olan "Baran" filmiyle izleyicilere böyle bir temel önerme sunuyor. Tabi ki bu, benim filmden aldığım ve anladığım kadarıyla oluşturabildiğim bir temel önerme. Filmde dini motifler her ne kadar az kullanılmış olsa da Majidi’nin tasavvuf dünyasındaki kapıları izleyiciye açan bir film. Tasavvuf’ta çokça kullanılan Leyla’dan Mevla’ya deyiminin vücut bulmuş hali.

Hikayeyi kısaca anlatmam gerekirse ;

1979 yılında Afganistan'da çıkan savaş ve iç savaş sonrası milyonlarca Afgan vatandaşı İran'a göç eder. Bu göç eden ailelerden biri de filmin ilk yarım saati boyunca Rahmat olarak tanıdığımız çocuktur. Rahmat'ın babası Tahran'da bir inşaatta çalışırken dördüncü kattan düşerek sakatlanır. Evi geçindirmek için Rahmat babasının yerine inşaatta çalışmaya başlar. İnşaat'ın çaycısı olan Latif kendi halinde bir gençtir. İnşaatta çıkan bir kavgadan dolayı Latif'in işi Rahmat'a verilir. Latif bu durumdan çok rahatsız olur. İşini kaybetmeyi ve ağır işlerde çalışmayı gururuna yediremeyen Latif Rahmat'ı sürekli rahatsız ve huzursuz etmeye başlar. Ta ki rüzgar bir perdeyi aralandırıp Rahmat'ın gerçek yüzünü gösterene kadar…

Filme kısa bir tanıtım yaptıktan sonra artık incelemeye geçebiliriz. Buradan sonrası spoiler içeriyor. Filmi izleyip okumanızı tavsiye ederim.

Bu inceleme yazımda çok derine inmek yerine filmin bana çağrıştırdıklarından bahsetmek istiyorum. Filmi ilk izlediğim zamanlarda bana İbni Hazm'ın Güvercin Gerdanlığı kitabındaki bir şiirin ilk beyitini hatırlatmıştı. Sonraki izlemelerimde ise hislerimi pekiştirdi.

Kimilerinin sevgisinde serap ne çoktur

Ben seni öyle severim ki asla sapma yoktur.

İbni Hazm'ın bu kitabını duyan bilen ve okuyanlar bilir ki çok derin bir aşk kitabıdır. Okunması tavsiye edilesi bir kitaptır ayrıca. Yukarıya yazmış olduğum beyit şiirin türkçe tercümesi. Şiirin aslı arapçadır ve belagat açısından da fevkalade bir eserdir. Ama biz şiirin bize söylediklerine ve film ile bağdaştırdığım kısmına gelelim.

Filmin ilk sahnelerinde Latif ekmek alıp inşaata gitmek üzere yola çıkıyor. Yolda şakalaşıp gülüşen iki sevgili ile karşılaşıyor. Onları mütebessim bir şekilde izliyor ve yoluna devam ediyor. İlerleyen dakikalarda Latif gerçek aşkı bir tokada buluyor. Sevgili'den Latif'e kalan bir toka, bir ayak izi ve bir kaç anıdan başka birşey olmamasına rağmen onun için hayatının değişim noktası oluyor. Şiirdeki "Kimilerinin sevgisinde serap ne çoktur" mısrası da tam olarak burası ile ilgili. Yönetmen filmde iki ayrı sevgi türünü gösteriyor. Ama bizi odakladığı hikaye Latif'in hikayesi. Onun kalbine yağan bir yağmurun hikayesi. "Ben seni öyle severim ki asla sapma yoktur." mısrası ise Latif'in kalbini izleyiciye açan yönetmenin onun kalbinden bizlere yansıttığı bir cümle gibi. Şiirin devamında da aslında film ile açıklayabileceğimiz mısralar mevcut ama biz şimdilik bu beyitle sınırlandıralım.

Büyülü Bir An

Latif işinin başında harıl harıl çalışıyordur. Aşağı inip torba yığınlarından bir çimento torbası alıp yüklenir. Tam merdivene yönelir. Mutfağın girişindeki perdenin rüzgardan havalanıp açıldığını görür. Bir kız sesinin şarkı söylediğini duyar. İçerde bir kız saçlarını toplamaktadır. İnanamaz. Gözlerini ovuşturur. Mutfağa yaklaşır ve kapıdan bakar. Camdan, saçlarını tarayan bir kızın silüetini görür.

O kişi Rahmat'tan başkası değildir. Ve bundan sonra Latif de Latif değildir. Değişim burada başlar. Rahmat, Latif'in hayatına efsunlu bir değnek ile dokunmuş gibidir. Kendinin bile haberi yokken nasıl da değiştirmiştir Latif'i. Madem şiirlerden gidiyoruz Yunus Emre'nin aşk tasvirlerinden bahsetmemek olmaz.

Aşk aşıkı şir eder,
 Aslanı zencir eder,
 Katı taşı mum ede
r.”

Yunus'un bu şiirinde aşkın aşığı nasıl değiştirebileceğinden bahseder. Filmde de aşkın bu yönü güçlü bir şekilde anlatılmış. Latif'in büyük değişimi etkilenilmeyecek cinsten değil doğrusu. Değişim filmde kullanılan isimlerde de mevcut. Aynı zamanda isim anlamları da olabildiğince derin ve etkileyici.

"Latif"   kelimesinin bir anlamı şakacıdır. Latife kelimesinin kökü de buradan gelmektedir. Latif değişimden önce şakacı ve hayta bir delikanlıdır. Eğlenceli ve kendi dünyasında yaşayan biridir. Kelimenin diğer bir anlamı ise "ince güzelliğe sahip, yumuşak huylu" dur. Eskiden bu özellikleri taşıyan insanlardan bahsederken "latif bir insan" denirdi. Latif, biricik sevgilisiyle tanıştıktan sonra içsel bir değişim yaşıyor ve latif bir insan olmaya evriliyor.

"Rahmat(Rahmet)" kelimesi ise Allah'ın sıfatlarından biri olup insanlara da verilen  bir isimdir. O'nun kullarına olan bağışlamasını ve verdiği nimetleri hatırlatan bir ismidir. "Merhamet" kelimesi ile aynı kökten gelmektedir. Rahmat'ın inşaattaki görevini hatırlayacak olursak insanalara çay ve yemek yapmaktı. Şimdi burada "eee bunda ne var bunu Latif de yapmıyor muydu?" diyebilirsiniz. Ama insanların Rahmat'a müteşekkir olduğunu unutmamak gerekiyor. Latif'den ne kadar şikayetçilerse Rahmat'a da bir o kadar minnettardılar.

Türkçede bazen yağmur kelimesi yerine "rahmet" kelimesi kullanılıyor. Araştırmadım ama  yakın coğrafyalar olduğu için İran ve Azerbaycan taraflarında da böyle kullanıldığını tahmin ediyorum. Çünkü erkek çocuğu olarak tanıdığımız Rahmat'ın aslında "Baran"  isminde güzel bir genç kız olması tesadüfi değildir. Filmde de Baran ve Rahmet sözcükleri-isimleri birbiri yerine kullanılmış. Tabi ki film tamamında bu seçici isimler kullanılarak çok güzel bir cümle oluşturulmuştur. O cümleyi de yazımın başında zikretmiştim.

Biri gelir de bana bu filmin konusu-hikayesi ne diye sorarsa sanırım şöyle bir şey söylerdim;

İlahi rahmetten latif bir insanın kalbine yağan ilk yağmurun hikayesi…


Arkadaşlarınla paylaş

10
4 Paylaşılanlar, 10 puan

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçiniz
Kişilik Testi
Bir seri soru sonrası kişilikle alakalı bir sonuç çıkart
Soru Cevap
Doğru ve yanlış cevaplar ile bir konu hakkında bilgi birikimini test et
Anket
Oylar ile bir tercihin seçilmesini sağla
Yazı
Görseller ve videolar ile süslenmiş yazılarınız için
Liste
İçeriğinizi listeleyerek sunun
Açık Liste
Oylanması için bir anket oluşturun
Puanlı Liste
Puanlanarak en iyi içeriğin seçilebildiği liste