Eşkıya Filmi İnceleme Denemesi


Eşkıya filminin ilk gösteriminin üzerinden 23 sene geçti. İlk gösteriminde milyonlarca kişi sinemaya gitti. Ve hâlâ Türk Sineması’nda güncelliğini koruyor. Peki bu film neden sevildi? Senaryosunu güçlü kılan şey neydi? Baş rollerinde Şener Şen ve Uğur Yücel’in oynaması mıydı sadece? Bu yazımda genel bir değerlendirme yaparak daha çok filmin senaryosunun alt metnini okumaya çalışacağım. 

Yazıya eklemek istediğiniz ya da karşı çıktığınız görüşler varsa yorum kısmına yazabilirsiniz…

İncelemeye Geçelim

  Bildiğiniz gibi bütün filmlerde, romanlarda, kitaplarda bir "ana düşünce" vardır. Eşkıya filminin senaryosunun ana düşüncesini bir cümleyle nasıl ifade edebiliriz?

  Filmi izleyenler hatırlayacaklardır. Ama hatırlamayanlar için bir özet geçelim: Baran (Şener Şen), hapishaneden çıktıktan sonra en yakın arkadaşı Berfo'nun kendisini hapishaneye attıran olduğunu, altınlarını aldığını, sevdiği kız olan Keje'yi de İstanbul'a kaçırdığını öğrenir. Bu sırada köyde kalan tek kadın ona kurşundan koruması için bir muska verir. (Muska önemlidir ileride bahsedeceğiz.) İstanbul'a gitmeye karar verir. Trende Cumali ile karşılaşır. Cumali uyuşturucu kaçakcısıdır. İstanbul'da Cumali, Baran'a yardım edecektir. Neyse uzatmayalım, Baran Berfo'yu televizyonda görür. Ünlü bir iş adamı olmuştur. Cumali ile birlikte yanına giderler. Yıllardan beri Keje aşkından dolayı konuşmadığı için Berfo, Baran ile Keje'yi karşılaştırmak ister. Buraya bir noktalı virgül koyalım.

  Bu sırada Cumali de ihanete uğrayacaktır. Cumali'nin aşık olduğu kız, hapishanede abisi diye tanıştırdığı kişinin aslında abisi değil de sevgilisi olduğunu öğrenir. Sevgisi uğruna da mafyaya karışır. Başı belaya girer. Yani iki baş karakterimiz de benzer durumlara kurban olur. Birisi en yakın arkadaşı tarafından, diğeri ise aşık olduğu kız tarafından ihanete uğrar.

  Şimdi durumu buraya kadar özetledik. Asıl can alıcı nokta olan filmin vermek istediği mesaja, çatışmanın en yüksek olduğu yere gelelim. Baran ile Berfo'nun konuşmasına. Berfo, Baran'ı, "Aşkı için her şeyi göze almadığını iddia eder." İhanet etmesinin sebebini Keje'yi deli gibi sevmesine bağlar. Yani Berfo'nun mantığı şu; "Amaca giden her yol mübahtır." Hatta Berfo, eski yakın arkadaşı Baran'a da bu dersi vermek için kendisinin ölümünü hazırlamıştır. Baran ise, "Verdiği sözlere, töreye, geleneğe bağlı birisidir." Keje ile olan sevgisi karşılıklı olarak dünyevî, maddî aşktan da ötedir. Gerçek bir aşktır. 


  Burada Lale Devri'nde başlayan, Tanzimat Dönemi'nden beri devam eden; filmlerde, kitaplarda karşımıza çıkan "Batı-Doğu" sorunundan filme tekrar bakalım. Baran ve Keje Doğu öğretilerini benimserken(Hatta filmin bir bölümünde Cumali ölürken "Reenkarnasyon" inancını açıkça verdirtmişlerdir Baran'a. Senaristin fazlaca Doğu'ya kaçıp Uzakdoğu'ya gittiğini belirtmekte fayda var.) Berfo ise özünü kaybederek Batılı bir mantığa, kimliğe bürünmüştür. Yani yıllardan beri süren Batılı mıyız Doğulu mu sorunsalı, klişesi burada da karşımıza çıkmaktadır. Çünkü ikisi de ayrı bir tip olarak ele alınmıştır.

  Filmin değindiği diğer konulardan birisi de, "Artık dağda eşkıya kalmadığı, şehirde modern eşkıyaların olduğudur." Bu mesajı Baran'ın mafyalarla geçen diyaloglarında açıkca görmekteyiz zaten.

  Filmde Baran kurşun geçirtmeyen muskayı düşürdükten sonra ölüyor. Ayrıca yıldızlara da önem verilmiş, iki aşık birbirlerinin yaşayıp yaşamadığını yıldızlara bakarak anlarlar. Bilindiği gibi Anadolu'da ve Doğu'da Yıldıznâme falı da meşhurdur. Yani Doğu'da daha büyük öneme sahip olan Mistisizm unsurları senaryoya yön vermiştir. Buradan senaristin Doğulu öğretilerin tarafında olduğunu görmekteyiz.


  Sonuç olarak; filmin senaryosunda bence verilmek istenen şey, mesajdan çok şu soruyu sordurtmak: "İnsan aşkı için cehennemde yanmayı göze almalı mı?" Ya Baran gibi olacağız ya da Berfo gibi. Filmi oyunculuklardan çok çekici kılanın da bu sorunsal olduğunu düşünüyorum.  


Not: Filme katkı sağlayan büyük üstad Kazancı Bedih'in okuduğu gazeli ve filmin müziklerini yapan usta sanatçı Erkan Oğur'u unutmayalım...


Arkadaşlarınla paylaş

2
2 puan

2 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçiniz
Kişilik Testi
Bir seri soru sonrası kişilikle alakalı bir sonuç çıkart
Soru Cevap
Doğru ve yanlış cevaplar ile bir konu hakkında bilgi birikimini test et
Anket
Oylar ile bir tercihin seçilmesini sağla
Yazı
Görseller ve videolar ile süslenmiş yazılarınız için
Liste
İçeriğinizi listeleyerek sunun
Açık Liste
Oylanması için bir anket oluşturun
Puanlı Liste
Puanlanarak en iyi içeriğin seçilebildiği liste