Filmlerarasılık : Sinemada Pastiş ve Parodi


Dilde yansız bir söz yoktur… Her söz kendisinden önce söylenmiş olan bir söze atıfta bulunur, onun içinden izler taşır. Peki bu sinemada ne ifade eder? Filmlerarasılık nedir? Nasıl yapılır?

Filmlerarasılık kavramına gelmeden önce bu kavramın daha öncesine yani ‘metinlerarasılık’ kavramına bir bakmak gerek…



Kristeva’ya göre,
‘metinlerarası, kabaca iki ya da daha çok metin arasında bir alışveriş, bir tür konuşma ya da söyleşim biçimi olarak anlaşılmalıdır’

Yani aslında her metin eşsüremli ya da artsüremli olarak kendisinden önce yazılan metinlerden izler taşımaktadır.

Bu bağlamda filmlerarasılık ise, çekilen filmlerin bazı sahnelerinin zaman geçtikten sonra yeniden, farklı amaçlarla üretilmesi demektir. Filmlerarasılık iki şekilde yapılır: pastiş ve parodi.

Pastiş ve parodi genel anlamda kendisinden önce çekilen/yazılan öteki metneye/sahneye gönderme yaparak onu biçim veya içerik olarak taklit etmek demektir.

Filmlerarasılık / Parodi (Yansılama)

Parodi, daha çok eğlendirme amacıyla yapılmaktadır. Alaycı bir söylemle kendisinden önce çekilen filme atıfta bulunup, izleyiciye o sahneyi hatırlatabilmek için yapılmaktadır. Bunu yaparken aslında kült bir sahne ya da kült bir sözü yeniden hatırlatıp izleyiciye bu sahnenin mimarına karşı saygı duruşuna geçmesini sağlamaya çalışmaktadır. Burada önemli olan izleyici eğlendirmektir ancak asla dalga geçmek değil…

Alfred Hitchcock – Psycho vs Mel Brooks – Gigh Anxieth

Mel Brooks High Anxiety filminde Hitchcock’un Psycho filmindeki kült banyo sahnesine gönderme yapmaktadır. Brooks’un buradaki amacı Hitchcock’un zayıf noktalarını ortaya koymak ya da onu eleştirmek değil ustaya saygı bağlamında, sinemanın farklı türleriyle de dalga geçerek öteki yapıtı anımsatmak, güncellemektir. Parodide yönetmenler filmlerin kült sahnelerine eğlence içerikli göndermeler yapmaktır.

Mel Brooks’un bunu nasıl yaptığına şöyle bir bakalım o zaman…

Filmlerarasılık / Sinemada Parodi Örneği

Videoda da gördüğümüz gibi, Hitchcock’un Psycho filminde kullanılan kamera açıları Mel Brooks’un filminde de neredeyse aynı şekilde kullanılmış. Psycho’da kullanılan bıçakla öldürülme sahnesi, High Anxiety filminde ‘gazetelenme’ olarak parodileştirilmiş. Kan ise gazete mürekkep olarak karşımıza çıkmakta.

Filmlerarasılık / Parodi
Filmlerarasılık / Parodi

Filmlerarasılık / Pastiş (Öykünme)

Benzerini yapma, onun gibi olma, biçemi taklit etme, kopyalama… Her sinema öğrencisinin yapmaya çalıştığı şey filmlerarasılık kavramının bir alt türü olan pastiş. Hayranı olduğunuz bir yönetmenin bir sahnesini ya da sözünü kendi filminizde kullanmak… Bunu yaparken ondan daha iyi olduğunuzu düşünmüyorsunuz aslında. Ona saygı duyuyor ve bu saygınızı filminizde onun yaptığı sinematografik ögelerle göstermeye çalışıyorsunuz. Bu bazen bir sahne, bazen bir replik olabiliyor…

Pastiş ve parodi arasındaki en önemli fark: eğlendirme unsuru.

Sergei Eisenstein – Potemkin Zırhlısı vs Brian De Palma – Unctouchables

Usta yönetmen Eisenstein’ın Potemkin Zırhlısı filmdeki Odessa merdivenleri sahneleri… Bir çok yönetmenin filminde filmlerarasılık bağlamında bu sahneye yapılan atıfları görebilmek mümkündür.

İşte Untouchables filmindeki Odessa merdivenleri sahnesine yapılan öykünme…

Sinemada Pastiş

Bu yazımda ilham aldığım makaleyi de buradan okuyabilirsiniz.

Ayrıca “Vizyondaki Filmler” için buraya tıklayabilirsiniz.


Arkadaşlarınla paylaş

3
3 puan

2 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçiniz
Kişilik Testi
Bir seri soru sonrası kişilikle alakalı bir sonuç çıkart
Soru Cevap
Doğru ve yanlış cevaplar ile bir konu hakkında bilgi birikimini test et
Anket
Oylar ile bir tercihin seçilmesini sağla
Yazı
Görseller ve videolar ile süslenmiş yazılarınız için
Liste
İçeriğinizi listeleyerek sunun
Açık Liste
Oylanması için bir anket oluşturun
Puanlı Liste
Puanlanarak en iyi içeriğin seçilebildiği liste