Hugo Münsterberg: Biçimci Sinema Kuramcıları


Hugo Münsterberg

Sinematografın bulunup film çekimlerinin ve gösterimlerinin yaygınlaşması sinema üzerinde düşünceler üretilmesini de beraberinde getirdi. Sinema sanatı ilk yıllarında izleyiciler için bir eğlence aracı olarak görülse de zamanla kendine özgü bir sanat ‘7. Sanat’ olarak hayatımıza girdi… Sanat olarak sinemaya baktığımızda çeşitli kuramcıların fikirleriyle farklı bir boyuta evrildiğini görmek mümkün. Büyük sinema kuramcıları serimizin ilk önemli ismi 1863-1916 yılları arasında yaşamış olan Hugo Münsterberg.

Hugo Münsterberg

Hugo Münsterberg, araştırma ve kuramlarıyla hem psikolojinin hem de sinemanın öncülerinden biri olarak tanımlanabilir. Çalışmalarında sinemanın insan zihninde bırakmış olduğu etkileri irdelemektedir.

Sinemayı bir anlatım aracı olarak gören Münsterberg, 1916 yılında ”The Photoplay: A Psychological Study” kitabı ile sinema ve psikoloji arasında önemli bir bağlantı kurmuştur ve bununla birlikte sinemayı entellektüel bir yapıya kavuşturma yolunda önemli adımlar atmıştır.

Zaman, Mekan ve Nedensellik

Kant’çı bir biçimsellik ile film teorilerini zaman, mekan ve nedensellik üzerine kurmaktadır. Bunu yaparken de sinemaya en yakın sanat olarak nitelendirdiği tiyatro ile karşılaşmaktadır.

Münsterberg, sinemanın insan zihninde yeniden şekillendiğini ve bambaşka bir anlatı yapısına büründüğünü söylemektedir.

Film, izleyicinin zihinsel olarak farklı mekanlara gidip gelmesine, aynı anda farklı mekanlarda geçen olayları takip edebilmesine olanak tanımaktadır. Sinema sanatı bu durumu, günümüzde halen ilerlemekte olan teknolojik gelişmelere borçludur.

”Sinema zihinsel olguların yansıtıcısıdır”

Hugo Münsterberg’e göre, sinemada zaman kavramı flashback’ler, flashforward’lar ve rüya sahneleri ile izleyicinin zihninde bütünleşmektedir. Yani aslında sinemada zamanın bu şekilde kullanımının temellinde insan psikolojisi ve algılar yatmaktadır.

Resim göze, müzik kulağa, sinema da zihne hitap etmektedir.

Hugo Münsterberg

Sinemada ses ve renge karşı olan Münsterberg’e göre, film mutlaka bir konu bir olay anlatmalı ve o olay üzerinde ilerlemelidir.

Gestalt prensibi

Sinemaya psikolojik bir perspektiften yaklaşan Münsterberg seyirciyi pasif bir konuma koyan ve verilen mesajı olduğu gibi yalnızca açımlayan Freudien yaklaşıma karşı çıkmaktadır.

Ona göre, izleyici ve izlenilen film karşılıklı etkileşim içindedir. Bu düşüncesini ise, beynin algı sürecinde gördüğü imgeleri tamamlayan yapısını ortaya koyan Gestalt ekolüne dayandırmaktadır.

Gestalt Ekolü: bütünün onu oluşturan parçalardan daha büyük ve anlamlı olduğunu vurgulayan 20. yüzyıl Alman psikologları tarafından geliştirilen bir psikolojik yaklaşımdır.

Biçimci Sinema Kuramcılarından Hugo Münsterberg

Sanatta biçimcilik, bir sanatsal yapıtta anlatılan konu yerine onun işleniş biçiminin sanatı oluşturduğu şeklinde ifade edilebilir. Hugo Münsterberg bu noktada, tema olarak aşkı anlatan bir çok filmin olduğunu ancak hepsini ‘aşkı’ farklı bir perspektiften incelediğine değinir. Bu da filmleri birbirinden senaryoda işleniş biçimi olarak ayırmaktadır.

Münsterberg’in sinemaya dair düşünceleri o dönemde hak ettiği yeri maalesef bulamamıştır.

Rus Sineması’nın kurgu biçimleri üzerindeki etkilerine göz atmak ve biçimci sinema kuramcılarından biri olan Sergei Eisenstein‘ın kurgu teorileri üzerine bir inceleme yazısı okumak için sizi şöyle alalım…


Arkadaşlarınla paylaş

1

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İçerik Türünü Seçiniz
Kişilik Testi
Bir seri soru sonrası kişilikle alakalı bir sonuç çıkart
Soru Cevap
Doğru ve yanlış cevaplar ile bir konu hakkında bilgi birikimini test et
Anket
Oylar ile bir tercihin seçilmesini sağla
Yazı
Görseller ve videolar ile süslenmiş yazılarınız için
Liste
İçeriğinizi listeleyerek sunun
Açık Liste
Oylanması için bir anket oluşturun
Puanlı Liste
Puanlanarak en iyi içeriğin seçilebildiği liste